Komplo Teorilerinin Toplum Üzerindeki Etkileri ve Yayılma Nedenleri

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Üsküdar Üniversitesi Sosyoloji Bölümü öğretim üyesi Dr. Berat Dağ, komplo teorilerinin günümüzde toplumda hızla yayılmasının nedenleri ile bu teorilerin toplumsal etkileri üzerine kapsamlı değerlendirmelerde bulundu.

Dr. Dağ, komplo teorilerinin siyasi, ekonomik ve sosyal problemlere yönelik basit açıklamalar sunduğunu belirtti. Bu teorilerin olay ve süreçleri farklı yönleriyle derinlemesine değerlendirmeden, doğrulanmaları veya yanlışlanmaları mümkün olmayan iddialar içerdiğini ifade etti. Bu nedenle, eleştirel düşünce düzeyi zayıflamış toplumların bu tür yüzeysel ve indirgemeci yaklaşımlara yönelmesinin beklenebilir olduğunu vurguladı.

Gerçek komploların üstünü örtme amaçlı kullanılan komplo teorileri, bireylerin aşırı pasif veya aşırı aktif tutumlar benimsemesine yol açıyor. Dr. Dağ, bu durumun birey ve toplumların tutarlı ve sürdürülebilir adalet mücadelesi yürütmesini zorlaştırdığını açıkladı. Örneğin, dünya olaylarını sınırlı sayıda insanların kontrol ettiğine dair inanış, bireylerin temel haklarını savunma motivasyonunu azaltabilir ve toplumsal eşitsizliklerin sürmesine zemin hazırlayabilir.

Komplo teorilerine, güvensizlik, yalnızlık ve çaresizlik hissi taşıyan birey ve toplumların daha fazla yöneldiği belirtildi. Toplum içinde karşılıklı güven ortamı zayıf olduğunda, bireylerin sorunlarını çözmek için ihtiyaç duydukları bilgi ve desteğe ulaşamadıkları ve bu nedenle kısa vadede kolay açıklamalar aradıkları ifade edildi. Ancak, bu durumun uzun vadede sorunları derinleştirdiği açıktır.

Dr. Dağ, komplo teorilerinin toplumların gerçek sorunları görmesini engellediğini ve doğru karar almayı zorlaştırdığını dile getirdi. Küresel düzeyde devam eden kıtlık, yoksulluk ve insan hakları ihlallerine rağmen, toplumların bu sorunların esas nedenlerine odaklanmak yerine farklı grupları sorumlu tutmayı tercih ettiğini açıkladı. Bu durum, toplumsal krizlerin daha da derinleşmesine sebep olmaktadır.

Medya ve dijital platformlar, komplo teorilerinin hızlı ve etkili şekilde yayılmasında önemli bir rol oynamaktadır. Dr. Dağ, bu platformların hızlı etkileşim imkânı tanıdığını ancak eleştirel medya okuryazarlığı düşük toplumlarda teyit edilmemiş, kutuplaştırıcı bilgilerin kolaylıkla kabul gördüğünü belirtti. Bu nedenle medya ve dijital platformların komplo teorilerinin yayılmasında hem bir araç hem de engel olabilecek potansiyele sahip olduğunu vurguladı.

Komplo teorilerine karşı etkili mücadele için ailesel, dinsel, eğitimsel, medyatik, ekonomik ve siyasi kurumların koordineli bir biçimde bireyleri bilinçlendirmesi gerektiğine dikkat çekildi. Çocukluk döneminden itibaren temelsiz iddiaların sorgulanması alışkanlığının kazandırılmasının önemine işaret edildi. Eleştirel düşünme becerisinin artmasıyla komplo teorilerinin etkisinin azalması beklenmektedir.

Bilimsel bilginin toplumda yeterince yaygın olmaması da komplo teorilerinin güçlenmesine neden olmaktadır. Dr. Dağ, bilimsel kurumların toplumdan kopuk yapılar olarak kalmasının ve toplumsal kurumların iş birliği yapmamasının bu sorunu derinleştirdiğini ifade etti. Bireylerin bilimsel bilgiye erişimi sağlanmadığında komplo teorilerinin etkisinin artmasının mümkün olduğunu açıkladı.

Son olarak, toplumsal kurumların bağımsız, çok yönlü ve bütünlüklü bir eleştirel düşünce perspektifi ile yapılandırılmasının komplo teorilerine karşı koruyucu olduğu belirtildi. Bireylerin eleştirel yaklaşımla aile, din, eğitim, medya, ekonomi ve siyasi süreçleri değerlendirmesinin toplumda komplo teorilerinin yayılmasını önleyeceği vurgulandı.

Kaynak: Beyaz Haber Ajansı (BYZHA)