Kazakistan’da Oğuzlara Ait Eşsiz Türk Yazıtı Keşfi

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Tarih Bölümü öğretim üyesi Doç. Dr. Hayrettin İhsan Erkoç ile Ahmet Yesevi Üniversitesi Türkoloji Bölümü öğrencisi Alparslan Kavaklı, Kazakistan’da gerçekleştirdikleri kapsamlı saha çalışmaları esnasında Türk tarihi açısından büyük değer taşıyan bir yazıt keşfettiler.

Bu özgün buluntu, Oğuz Türklerinin erken dönem yazı diline dair önemli ipuçları sunmakta ve Orta Asya tarihî dokusunun anlaşılmasında yeni kapılar aralamaktadır.

Yazıt, Kazakistan’daki Türkistan köyü yakınlarındaki Orañğay köyünde yer alan yerel bir müzede yapılan detaylı incelemeler neticesinde ortaya çıkarıldı. Doç. Dr. Erkoç ve Kavaklı’nın yaptıkları bilimsel analizler, yazıt üzerinde Türkçe yazılı tek satırlık bir metnin yanı sıra damgaya benzer özgün bir işaret bulunduğunu ortaya koydu. Bu keşif, mevcut akademik literatürde ilk defa ele alınarak bilim dünyasına sunuldu.

9-10. yüzyıla ait yazıt

Uzmanların görüşüne göre, bu tek satırlık yazıt Oğuz Türklerine ait olup, 9. ve 10. yüzyıllara tarihlenmektedir. Yazıtın içeriği iki farklı şekilde okunabilmekte, ancak özellikle “Hazar Hanı’nın Kulu” ifadesi en kuvvetli okuma olarak ön plana çıkmaktadır. Ayrıca alt kısımda bulunan sembol, büyük olasılıkla bir Oğuz boyunun damgasını temsil etmekte; diğer bir ihtimal olarak ise bir akarsuyun tasvir edilmesi söz konusudur. Bu sembolik işaret, Oğuz toplumlarının sosyal ve siyasi yapısına ışık tutan önemli bir delil olarak değerlendirilmektedir.

Oğuzcanın yazı dili olarak kullanımının tarihini değiştiren keşif

Bu yazıt, Türk dili tarihçiliği açısından devrim niteliğindedir. Bugüne kadar yaygın olan görüş, Oğuzcanın 13. yüzyıla kadar yazı dili olarak kullanılmadığı yönündeydi. Ancak bu buluntu, Oğuzcanın çok daha önce, erken dönemlerde yazılı bir dil olarak kullanıldığına dair güçlü kanıtlar sunmaktadır. Böylece Türkoloji ve tarih bilimlerinde yeni bir dönemin doğduğu ifade edilmektedir.

Hazar Kağanlığı ile Oğuz Yabguluğu arasındaki bağların yeniden değerlendirilmesi

Yazıtta geçen ifadeler ve semboller, ayrıca Hazar Kağanlığı ile Oğuz Yabguluğu arasındaki ilişkilerin sanılandan çok daha karmaşık ve derin olduğunu göstermektedir. Araştırmacılar, bu keşfin tarihî bağlamda iki siyasi yapılanmanın etkileşimlerine yeni bir bakış açısı kazandıracağını vurgulamaktadır. Önümüzdeki dönemde yapılacak akademik çalışmalarla bu önemli buluntunun kapsamlı şekilde incelenmesi planlanmaktadır.

Kaynak: BHA